Nhược thị là gì? Cẩm nang cần lưu ý về nhược thị

Theo số liệu thống kê, cứ 100 trẻ em ở độ tuổi này thì sẽ có 3 trẻ mắc chứng nhược thị. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực ở trẻ em. Vậy nhược thị là gì? Nguyên nhân và cách điều trị ra sao? Mời bạn cùng tìm hiểu với Caras nhé.

1. Nhược thị là gì?

Nhược thị là tình trạng thị lực bị suy giảm của thị giác xảy ra ở một hoặc cả hai bên mắt. Tình trạng này xảy ra khi có trở ngại nào đó trong hoạt động truyền tín hiệu của não và mắt, khiến cho não không thể nhận ra hình ảnh từ mắt.

Nhược thị (tên tiếng anh là amblyopia) hay còn được gọi là “mắt lười” (lazy eye) vì mắt hoạt động không đồng đều, mắt khỏe hơn phải làm việc nhiều hơn. Người bị bệnh nhược thị không thể kiểm soát được tình trạng hoạt động  này của cơ quan thị giác.

nhược thị là gì
Khái niệm bệnh nhược thị là gì?

1.1. Nhược thị ở trẻ nhỏ

Thị lực của trẻ nhỏ phát triển và tương đối hoàn thiện ở độ tuổi từ khoảng 1-6 tuổi. Ở độ tuổi này, thị lực của trẻ sẽ phát triển bình thường khi não xử lý hình ảnh được truyền đến đồng đều từ cả hai mắt.

Bất kỳ tác nhân nào gây trở ngại ảnh hưởng đến thị lực của một hoặc hai mắt trong giai đoạn này đều khiến mắt bị nhược thị.

1.2. Nhược thị ở người lớn

Khác với nhược thị ở trẻ em, ở độ tuổi trưởng thành, thị lực đã ổn định và hoàn thiện. Vì vậy, nhược thị thường do biến chứng từ các tật khúc xạ của mắt như: cận, viễn, loạn quá nặng hoặc các bệnh lý về mắt như: đục thủy tinh thể, đục dịch kính, loạn dưỡng võng mạc,…

Ngoài ra, nhược thị ở người lớn còn do biến chứng từ các thương tổn ở trung tâm võng mạc, hoàng điểm, sẹo giác mạc, sụp mí…

2. Nguyên nhân gây nhược thị

Tùy vào tình trạng và nguyên nhân, các bác sĩ nhãn khoa sẽ áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp. Các nguyên nhân chính dẫn đến nhược thị gồm có:

2.1. Lác

Lác mắt (hay còn gọi là lé) có biểu hiện là hai mắt không thẳng hàng, nhìn về hai hướng khác nhau. Một mắt nhìn thẳng về phía trước, một mắt bị lệch vào trong hoặc ra ngoài.

nhược thị ở trẻ em
Biểu hiện của bệnh lác (hay còn gọi là lé) ở trẻ em

2.2. Tật khúc xạ

Các tật khúc xạ: cận thị, viễn thị, loạn thị hiện đang rất phổ biến trong xã hội hiện đại. Tình trạng tật viễn thị không đều nhau ở hai mắt là nguyên nhân chính dẫn đến nhược thị.

nhược thị có nguy hiểm không
Vấn đề bị các tật khúc xạ về mắt cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhược thị

2.3. Hiện tượng đục các thành phần trong suốt của mắt

Hiện tượng đục các thành phần trong suốt của mắt như: đục thủy tinh thể, đục dịch kính gây nên tình trạng suy giảm thị lực.

nhược thị bẩm sinh
Hiện tượng đục một phần của mắt – Một trong những nguyên nhân quan trọng gây nên bệnh nhược thị

2.4. Những bất thường khác gây cản trở thị giác

Bất kỳ những bất thường nào khác gây cản trở thị khác đều có thể trở thành nguyên nhân gây nhược thị. Các tật như nheo mắt, mỏi mắt, hay nghẹo cổ khi nhìn không rõ đều nên được thăm khám thường xuyên tại các địa chỉ uy tín để phát hiện và chữa trị sớm.

3. Các dạng nhược thị

amblyopia là gì
Các dạng nhược thị thường thấy

Tình trạng nhược thị được chia làm ba dạng: nhược thị khúc xạ, nhược thị thực thể, nhược thị lác:

  • Nhược thị lác (Strabismic Amblyopia)

Nguyên nhân chủ yếu sinh ra do mắt không thẳng hàng. Một mắt có thể vào trong hoặc ra ngoài, lên hoặc xuống. Theo thời gian, não ngày càng tăng cường hoạt động với mắt khỏe hơn, đồng thời hoạt động yếu với mắt kém đi.

  • Nhược thị thực thể (Deprivation Amblyopia)

Nhược thị do đục thủy tinh thể và các bệnh lý khác tương tự xảy ra ở trẻ nhỏ, khi thị lực chưa hoàn thiện. Đôi khi, dạng nhược thị này có thể ảnh hưởng đến thị lực của cả hai mắt. Thị lực khó có thể phục hồi hoàn toàn.

  • Nhược thị khúc xạ (Refractive Amblyopia)

Nguyên nhân chính do biến chứng từ các tật khúc xạ. Nhược thị khúc xạ rất khó phát hiện vì người bệnh không cảm thấy sự chênh lệch thị lực giữa hai mắt.

Ở dạng nhược thị này, thị lực có thể cải thiện và hồi phục hoàn toàn nếu được phát hiện và điều trị sớm.

4. Triệu chứng của bệnh nhược thị

dấu hiệu nhược thị
Tìm hiểu một số dấu hiệu nhược thị phổ biến

Đôi khi, rất khó phát hiện ra các triệu chứng của nhược thị vì nó xảy ra phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Dưới đây là một số triệu chứng đơn giản nhất để xác định bệnh nhược thị:

  • Trẻ bị trợn mắt hoặc một mắt bị lệch so với mắt còn lại.
  • Lần lượt dùng tay che từng bên mắt của trẻ. Nếu trẻ khó chịu và quấy khóc khi bạn che một mắt, nhưng vẫn bình thường khi bạn che mắt còn lại thì trẻ có nguy cơ nhược thị cao cần được thăm khám bác sĩ.
  • Không có nhận thức tốt về chiều sâu khi nhìn một vật.
  • Nhắm mắt hoặc nheo mắt bất thường lặp đi lặp lại thường xuyên.
  • Mắt không di chuyển cùng hướng khi trẻ cố gắng tập trung nhìn

5. Biện pháp chẩn đoán bệnh Nhược thị

Nếu không thăm khám, sẽ rất khó phát hiện nhược thị vì trẻ không nhận ra điều bất thường trong tầm mắt của mình. Tình trạng này chỉ có thể được phát hiện khi được khám mắt và đo thị lực.

  • Đo thị lực: Tùy vào độ tuổi của bé, các bác sĩ nhãn khoa sẽ áp dụng các phương pháp đo thị lực khác nhau.
cách chữa nhược thị
Khám phá một số biện pháp giúp bạn chẩn đoán có mắc bệnh nhược thị
  • Khám mắt: Kiểm tra mắt về các vấn đề về thể chất, chẳng hạn như đục thủy tinh thể. Những trẻ bị lác thường được theo dõi thường xuyên để kiểm tra nhược thị có xuất hiện hay không.

6. Tại sao nhược thị lại quan trọng như vậy?

Nếu bạn bị nhược thị, mắt của bạn sẽ hoạt động kém hơn, dần dần trở nên bất tiện trong sinh hoạt. Một trong số bất tiện đó là bạn sẽ không có nhận thức tốt về chiều sâu, không thể quan sát vật thể trong không gian 3 chiều.

chữa nhược thị
Tại sao bạn cần phải cẩn thận, đề cao vấn đề mắc bệnh nhược thị?

Ngoài ra, theo quy luật lão hóa của con người, nếu bạn bị nhược thị vĩnh viễn sẽ kéo theo các bệnh lý khác. Tốt nhất vẫn là thăm khám và điều trị sớm nhược thị tại các cơ sở uy tín để không gây ra các biến chứng khác.

7. Nhược thị có thể điều trị dứt điểm hoàn toàn được không?

mắt bị nhược thị có mổ được không
Liệu bệnh nhược thị có thể chữa dứt điểm được không?

Nhược thị thường phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Bệnh có thể được điều trị khỏi hoàn toàn ở độ tuổi từ 6-12 tuổi. Vì ở độ tuổi này, thị lực tương đối hoàn thiện nên các phương pháp điều trị sẽ phát huy tác dụng tốt nhất.

Từ 12 tuổi trở đi, thị lực ổn định nên sẽ khó khăn hơn khi điều trị nhược thị. Đối với bệnh nhân lớn tuổi hơn, chỉ có thể dùng các biện pháp khiến bệnh cải thiện chứ không điều trị dứt điểm được.

8. Khi nào nên điều trị bệnh nhược thị?

chữa nhược thị ở đâu tốt
Thời điểm nên chữa nhược thị là gì?

Điều trị nhược thị sớm nhất có thể luôn là tốt nhất. Nếu cần thiết, trẻ có tật khúc xạ (cận thị, viễn thị hoặc loạn thị) có thể đeo kính cận hoặc kính áp tròng khi trẻ được một tuần tuổi.

Trẻ em bị đục thủy tinh thể hoặc các tình trạng suy giảm thị lực khác thường được điều trị kịp thời để giảm thiểu sự phát triển của chứng nhược thị.

Một nghiên cứu gần đây của Viện Y tế Quốc gia (NIH) đã xác nhận rằng một số cải thiện về thị lực có thể đạt được với liệu pháp điều trị nhược thị ở giai đoạn thiếu niên (đến 14 tuổi). Tuy nhiên, mức độ điều trị thành công sẽ đạt được tốt hơn khi bắt đầu sớm.

9. Biện pháp điều trị bệnh Nhược thị

Các phương pháp điều trị nhược thị ở trẻ em đã được phát triển để cung cấp nhiều giải pháp hơn, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng và sở thích của bệnh nhân cũng như cha mẹ của họ.

Điều chỉnh bằng kính

Đối với những trường hợp nhược thị khúc xạ, có thể đạt được thị lực bình thường chỉ bằng cách điều chỉnh toàn bộ tật khúc xạ ở cả hai mắt bằng kính gọng hoặc kính áp tròng.

các bài tập cho mắt nhược thị
Phương pháp điều trị bệnh nhược thị bằng các bài tập cho mắt đơn giản

Tuy nhiên, thông thường, cần sử dụng miếng che mắt tốt để buộc não chú ý đến đầu vào hình ảnh từ mắt lười và cho phép sự phát triển thị lực bình thường xảy ra ở mắt đó.

  • Phẫu thuật mắt lác
nhược thị có mổ được không
Hình thức phẫu thuật mắt lác để điều trị bệnh nhược thị
  • Điều trị nhược thị lác (nhược thị do mắt lệch) thường bao gồm phẫu thuật chữa mắt lác để điều chỉnh mắt.
  • Tiếp theo là sử dụng miếng che mắt trên mắt thuận và một số hình thức trị liệu thị lực (các bài tập mắt lười cụ thể) để giúp cả hai mắt hoạt động cùng nhau, bình đẳng như một đội.
  • Có thể cần phải đeo miếng che mắt trong vài giờ mỗi ngày hoặc thậm chí cả ngày trong vài ngày hoặc vài tuần để buộc não bộ bắt đầu sử dụng mắt lười bình thường.

Nhiều trường hợp bị nhược thị lác thì phải phẫu thuật để chỉnh mắt trước khi che mắt. Sau đó dùng atropin kết hợp các bài tập mắt cho mắt lười mới có hiệu quả.

Đôi khi, cần phải phẫu thuật lác nhiều lần để có được sự điều chỉnh phù hợp. Ngoài ra, bệnh nhân vẫn có thể yêu cầu kính mắt đặc biệt phù hợp với tình trạng sau khi phẫu thuật lác để hai mắt cùng làm việc và điều trị mắt lười có hiệu quả.

Kính áp tròng giả

Nếu bạn gặp khó khăn với việc trẻ tháo miếng che mắt ra, bạn có thể xem xét một loại kính áp tròng giả được thiết kế đặc biệt để ngăn ánh sáng đi vào mắt tốt nhưng không ảnh hưởng đến ngoại hình của trẻ.

Mặc dù kính áp tròng giả đắt hơn miếng che mắt nhưng chúng có thể mang lại hiệu quả tuyệt vời trong những trường hợp khó điều trị nhược thị.

Thuốc nhỏ mắt Atropine

Ở một số trẻ em, thuốc nhỏ mắt atropine đã được sử dụng thành công để điều trị mắt lười. Nhỏ một giọt vào mắt tốt của trẻ mỗi ngày. Bác sĩ nhãn khoa sẽ hướng dẫn bạn cách thực hiện việc này.

Atropine làm mờ thị lực gần ở mắt tốt, điều này buộc trẻ phải sử dụng mắt bị nhược thị nhiều hơn. Do đó củng cố mắt lười mà không cần phải đeo miếng che mắt cho mắt tốt.

Một lợi thế của việc sử dụng thuốc nhỏ mắt atropine để điều trị mắt lười là không cần cảnh giác liên tục để đảm bảo rằng con bạn đang đeo miếng che mắt của chúng.

Tuy nhiên, atropine có những tác dụng phụ cần được xem xét – bao gồm nhạy cảm với ánh sáng (vì mắt tốt thường xuyên bị giãn ra) và khó nhìn rõ các vật ở gần trong quá trình điều trị.

10. Phòng tránh nhược thị

nhược thị có chữa được không
Bật mí một số biện pháp phòng tránh bệnh nhược thị đơn giản, hiệu quả

Kiểm tra mắt sớm cho trẻ nhỏ từ 6-12 tháng tuổi là phương pháp phòng tránh và phát hiện nhược thị sớm để kịp can thiệp. Ngoài ra, các đối tượng như: sinh non, khúc xạ di truyền, đục thủy tinh thể… cần được để thăm khám định kỳ để theo dõi.

Thị lực tốt vô cùng quan trọng trong đời sống mỗi người. Hy vọng với cẩm nang trên, Caras đã mang đến cho các bạn những kiến thức tổng quan nhất. Nếu cần hỗ trợ thêm thông tin, hãy liên hệ Caras ngay nhé.

 

Avatar
Đoàn Hồng Dung
Với hơn 20 năm kinh nghiệm trong ngành khám chữa bệnh về mắt, tôi tự tin khi nhận nhiệm vụ đảm bảo và kiểm tra trực tiếp quy trình sản xuất kính áp tròng của CARAS LENS nhằm đưa đến khách hàng những sản phẩm chất lượng tốt nhất theo đúng tiêu chuẩn USA. Các bài blog tôi chia sẻ ở website này nhằm phục vụ đến quý độc giả các thông tin kiến thức liên quan đến chăm sóc mắt, kính áp tròng, bệnh lý. Cảm ơn quý độc giả đã theo dõi....!!!

Leave a Comment